با پیشرفت فناوری در صنعت خودرو و افزایش نگرانیهای زیستمحیطی، خودروهای کمآلاینده سهم قابل توجهی از بازار جهانی را به خود اختصاص دادهاند.
افزایش قیمت سوخت، تلاش برای کاهش وابستگی به منابع فسیلی و همچنین مقابله با آلودگی هوا و گرمایش زمین، مهمترین عواملی هستند که خودروسازان و مصرفکنندگان را به سمت قوای محرکه پاک سوق دادهاند.
امروزه سه گروه اصلی از خودروهای پاک در بازار دیده میشوند: خودروهای تمام برقی، هیبریدی (HEV) و پلاگین هیبریدی (PHEV). اگر خودروهای برقی کامل را کنار بگذاریم، معمولاً این پرسش مطرح میشود که هیبریدی معمولی چه تفاوتی با پلاگین هیبریدی دارد؟
خودروهای هیبریدی (HEV)
خودروهای هیبریدی (Hybrid Electric Vehicle) از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی بهصورت گسترده شناخته شدند و تویوتا پریوس نقش مهمی در فراگیر شدن آنها داشت.
در این نوع خودروها یک موتور درونسوز (بنزینی یا دیزلی) در کنار یک یا چند موتور الکتریکی و یک مجموعه باتری کار میکند. طی سالهای اخیر نیز راندمان این سیستمها به شکل محسوسی بهبود یافته است.
در HEV وظیفه اصلی حرکت بر عهده موتور بنزینی است و موتور برقی بیشتر نقش کمککننده دارد. خودرو فقط در سرعتهای پایین و به تشخیص سیستم مدیریت انرژی میتواند کاملاً برقی حرکت کند و راننده امکان انتخاب مستقیم حالت رانندگی را ندارد. همچنین باتریها تنها توسط موتور بنزینی و بازیابی انرژی ترمز شارژ میشوند و نیازی به اتصال به برق شهری وجود ندارد.
مزیت اصلی این خودروها مصرف سوخت پایین و هزینه نگهداری کم است. از نمونههای موجود در بازار ایران میتوان به لکسوس NX300h، هیوندای سوناتا هیبرید، هوندا CR-V هیبرید، لاماری ایما HEV، تویوتا پریوس، تویوتا C-HR، جیایسی امپو هیبرید، نیسان سیلفی، تویوتا لوین ۱۸۰۰ و تویوتا کرولا کراس اشاره کرد.
به عنوان نمونه، در لاماری هیبریدی هنگام حرکت آرام، خودرو بهطور خودکار روی موتور برقی کار میکند و موتور بنزینی خاموش میشود تا مصرف سوخت کاهش یابد. با افزایش فشار روی پدال گاز یا افت شارژ باتری، موتور بنزینی وارد مدار شده و نیروی مورد نیاز را تأمین میکند. همچنین با استفاده از بازیابی انرژی در سرازیریها، باتریها دوباره شارژ میشوند و اغلب راننده تغییر حالت بین دو موتور را احساس نمیکند.
به دلیل گشتاور فوری موتور الکتریکی، شتاب اولیه این خودروها نیز معمولاً بهتر از مدلهای صرفاً بنزینی است.
خودروهای پلاگین هیبریدی (PHEV)
پلاگین هیبریدها (Plug-in Hybrid Electric Vehicle) نسل جدیدتری از خودروهای هیبریدی محسوب میشوند و تفاوت آنها بیشتر در نحوه استفاده از موتور برقی است تا اصل ساختار.
این خودروها نیز مانند HEV ها ترکیبی از موتور بنزینی و الکتریکی دارند، اما در اینجا نقشها تا حدی جابهجا میشود؛ یعنی موتور الکتریکی بخش اصلی حرکت را بر عهده دارد و موتور بنزینی بیشتر بهعنوان پشتیبان عمل میکند.
در خودروهای PHEV راننده میتواند بهصورت دستی حالت تمامبرقی را انتخاب کرده و مسافتی مشخص را فقط با برق طی کند. پس از اتمام شارژ باتری، موتور بنزینی فعال شده و علاوه بر حرکت خودرو، باتری را نیز شارژ میکند.
تفاوت مهم دیگر اندازه باتری است. پلاگین هیبریدها باتری بزرگتری دارند و همانطور که از نامشان مشخص است، قابلیت شارژ مستقیم از طریق برق شهری را نیز ارائه میدهند.
از شناختهشدهترین مدلهای پلاگین هیبرید موجود در بازار ایران میتوان به بامو i8، تیگو 8 پرو e پلاس، میتسوبیشی اوتلندر PHEV، لوکانو L7 PHEV، رووی eRX5، ونوسیا V-Online پلاگین هیبرید، بیوایدی سانگ پلاس DM-i و بیوایدی چین پلاس اشاره کرد.
